Trafik Denetimi, Ceza Puanı ve İdari Yaptırımlar

1 Denetim yetkisi kimde?

• Trafik polisi ve jandarma trafik ekipleri karayolunda denetim ve ceza yetkisine sahiptir.
• Ulaştırma Bakanlığı yol kontrol personeli ve Karayolları Genel Müdürlüğü elemanları ağırlık, boyut ve yol güvenliği denetimi yapar.
• Okul geçidi görevlisi ve demiryolu geçidi görevlisi kendi alanlarında trafiği durdurma yetkisine sahiptir; işaretlerine uymak zorunludur.
• Elektronik denetleme sistemleri (EDS) görevli olmadan hız, kırmızı ışık, emniyet şeridi ve ortalama hız ihlallerini kaydeder.

💡 SINAV İPUCU: 'Denetime yetkili olmayan' diye soran şıkta taksi şoförü, muhtar, sürücü kursu gibi seçenekler yanlış seçeneklerdir; yetki polis, jandarma, bakanlık ve KGM personelindedir.

2 Ceza puanı sistemi

• Her ihlalin bir para cezası ve bir ceza puanı vardır; puanlar sürücünün sicilinde bir yıl boyunca birikir.
• Bir yılda 100 ceza puanını dolduran sürücünün belgesi ilk kez 2 ay geri alınır ve sürücü eğitime tabi tutulur; aynı yıl ikinci kez 4 ay geri alınır, psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri muayenesi gerekir; bir yılda üçüncü kez belge süresiz iptal edilir.
• Aday sürücülük döneminde (ilk 2 yıl) 75 ceza puanı belgenin iptaline yol açar; kişi kursa yeniden gider.
• Puanlar ödemeyle silinmez; yalnız bir yıl geçince düşer.

💡 SINAV İPUCU: 100 puan → 2 ay + eğitim / 4 ay + psiko-teknik ve psikiyatri / üçüncüde süresiz iptal. Aday sürücüde 75 puan → iptal. Bu iki rakam çok sorulur.

3 Belgenin geri alınmasına yol açan ihlaller

• Alkollü araç kullanmak (7574 sayılı Kanun, 27 Şubat 2026): ilk 25.000 TL ve 6 ay, ikinci 50.000 TL ve 2 yıl, üçüncü ve sonrası 150.000 TL ve her seferinde 5 yıl (tekrarlar son ihlalden geriye beş yıl içinde sayılır); ölçüm yaptırmamak 150.000 TL ve 5 yıl geri alma.
• Hız: 2026'dan itibaren ceza, sınırın kaç km/saat aşıldığına göre bantlanır (yüzde 30 kuralı kalktı). Yerleşim içinde 46-55 km/saat aşımda belge 30 gün, 56-65'te 60 gün, 66 ve üzerinde 90 gün geri alınır (yerleşim dışında 51-60 / 61-70 / 71 ve üzeri); hız nedeniyle bir yılda beşinci geri almada psiko-teknik ve psikiyatri değerlendirmesi gerekir.
• Uyuşturucu ya da uyarıcı madde etkisinde araç kullanmak: 150.000 TL, belgenin iptali ve ceza davası; yeniden belge için en az beş yıl geçmesi, cezaların ödenmesi, psiko-teknik ve sağlık kurulu raporu ile kursa yeniden gidilmesi gerekir.
• Kırmızı ışık: 2026'da ilk ihlal 5.000 TL, bir yılda tekrarlarında ceza artar; üçüncü ihlalde belge 30 gün, dördüncüde 60, beşincide 90 gün geri alınır, altıncıda iptal edilir. Cep telefonu: 5.000 / 10.000 / 20.000 TL, bir yılda üçüncü ihlalden itibaren her seferinde belge 30 gün geri alınır. Emniyet kemeri 2.500 TL; bir yılda dördüncü ihlalden itibaren belge 30 gün geri alınır. Geri alınan belgenin iadesi için tüm idari para cezalarının ödenmiş olması şarttır.
• Ehliyetsiz araç kullandırma, kazaya karışıp yardım etmeden kaçma gibi fiiller ayrıca Türk Ceza Kanunu kapsamında suçtur.

4 Trafikten men ve araçla ilgili yaptırımlar

• Zorunlu trafik sigortası olmayan araç sigorta yaptırılana kadar trafikten men edilir.
• Muayenesi geçmiş araç para cezası alır ve muayeneye sevk edilir; her geciken ay için gecikme bedeli eklenir.
• Sürücü belgesi olmayan kişinin kullandığı araç trafikten men edilir; araç sahibine de ceza yazılır.
• Çakar lamba, siren, aşırı ses çıkaran egzoz ve yasal olmayan cam filmi söktürülür ve cezalandırılır.

5 Ceza tebliği, ödeme ve itiraz

• Ceza, sürücüye elden ya da araç sahibine tebliğ edilir; tebliğden itibaren 15 gün içinde ödenirse yüzde 25 indirim uygulanır.
• İtiraz, tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine yapılır; itiraz ödeme süresini durdurmaz.
• Motorlu taşıtlar vergisi her yıl Ocak ve Temmuz aylarında iki taksitle ödenir; ödenmeyen vergi muayeneyi engeller.
• Adres ve belge bilgisi değişiklikleri 30 gün içinde bildirilir; bildirilmezse tebligat eski adrese gider ve haklar kaybolur.

💡 SINAV İPUCU: 15 gün: hem ödeme indirimi hem itiraz süresi. 30 gün: bildirim süresi. Bu süreleri karıştırma.