Olay Yeri Değerlendirme ve Vücut Sistemleri

1 İlk yardımın temel ilkesi: Koru – Bildir – Kurtar

• KORU: Önce olay yerini ve kendini güvenceye al (trafik, yangın, elektrik). Güvenli değilse kendini riske atma.
• BİLDİR: 112'yi ara; yer, olay, yaralı sayısı ve durumu net bildir. Hat karşıdan kapatılır.
• KURTAR: Yaralılara duruma uygun ilk yardımı uygula; bilinç ve solunumu değerlendir.
• Bu sıra hayat kurtarır: güvenlik sağlanmadan yapılan müdahale ilk yardımcıyı da kazazede yapar.

💡 SINAV İPUCU: Sıralamayı ezberle: KORU → BİLDİR → KURTAR. 'Önce yaralıya koş' içeren şıklar yanlıştır; önce güvenlik gelir.

2 Yaralının hızlı değerlendirilmesi

• Bilinç kontrolü: omzundan hafifçe sars, 'iyi misiniz?' diye seslen.
• Solunum kontrolü: bak–dinle–hisset, en fazla 10 saniye.
• Yanıt ve solunum yoksa temel yaşam desteğine geçilir; solunum varsa yan pozisyon.
• Sonra kanama, kırık gibi diğer yaralanmalar hızlıca gözden geçirilir.

3 Dolaşım sistemi

• Kalp ve damarlardan oluşur; kanı tüm vücuda pompalayarak oksijen ve besin taşır.
• Kalp durursa dokular oksijensiz kalır — temel yaşam desteğinin hedefi bu dolaşımı sürdürmektir.
• Nabız, kalbin çalıştığının göstergesidir (bilek/boyun atardamarından bakılır).

4 Solunum ve sinir sistemi

• Solunum sistemi (akciğerler, hava yolu) oksijeni alıp karbondioksiti atar; tıkanırsa dakikalar içinde hayat tehlikeye girer.
• Sinir sistemi (beyin, omurilik, sinirler) her şeyi yönetir; omurilik yaralanması felç bırakabilir — bu yüzden omurga taşımada eksen korunur.
• Böbrekler ise boşaltım sistemine aittir (kanı süzer) — sınavda 'hangi sistem' sorusunda karıştırma.

💡 SINAV İPUCU: Kalp+damar = dolaşım, akciğer = solunum, beyin+omurilik = sinir, böbrek = boşaltım. Bu eşleştirme sınavda doğrudan sorulur.